USG tarczycy
USG tarczycy ocenia strukturę gruczołu: jego wielkość, echogeniczność, obecność guzków, torbieli i zmian zapalnych. Nie ocenia natomiast czynności tarczycy. Nadczynność i niedoczynność rozpoznaje się z badań hormonalnych (TSH, fT3, fT4), a obraz ultrasonograficzny mówi, jak gruczoł wygląda, nie jak pracuje. To najczęstsze nieporozumienie przy tym badaniu.
Badanie ma sens ze wskazania, a nie na wszelki wypadek. USPSTF odradza przesiew w kierunku raka tarczycy u dorosłych bez objawów, z siłą zalecenia D, wskazując nadrozpoznawalność i nadmierne leczenie: zapadalność rosła znacząco, a umieralność za nią nie poszła (wg USPSTF, 2017). Zalecenie wyraźnie nie dotyczy osób z objawami, w tym z guzkiem na szyi, chrypką czy bólem gardła.
Wskazaniem do badania są: wyczuwalny guzek albo asymetria na szyi, powiększenie tarczycy, nieprawidłowe TSH, podejrzenie choroby Hashimoto lub choroby Gravesa-Basedowa, kontrola zmian rozpoznanych wcześniej, planowanie ciąży przy chorobie tarczycy oraz rak tarczycy w rodzinie.
Kilka objawów wymaga oceny lekarskiej szybciej niż badanie zamówione samodzielnie: szybko powiększający się guzek, twardy i nieprzesuwalny wobec podłoża, chrypka utrzymująca się ponad trzy tygodnie bez infekcji, trudności w połykaniu lub oddychaniu oraz powiększone węzły chłonne szyi. To właśnie osób z objawami zalecenie o niewykonywaniu przesiewu nie dotyczy (wg USPSTF, 2017).
W chorobie Hashimoto obraz bywa charakterystyczny: gruczoł jest hipoechogeniczny i niejednorodny. Sam obraz nie wystarcza jednak do rozpoznania, które opiera się na przeciwciałach anty-TPO i na wyniku TSH. To kolejny powód, dla którego USG i badania z krwi zleca się razem, a nie zamiennie.
Guzki tarczycy są częste, a zdecydowana większość z nich jest łagodna. USG opisuje ich cechy (wielkość, kształt, echogeniczność, unaczynienie, mikrozwapnienia) i porządkuje je w systemie EU-TIRADS, co ułatwia decyzję o ewentualnej biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej. O biopsji nie decyduje przy tym sama kategoria, tylko kategoria razem z wielkością zmiany: przy cechach wysokiego ryzyka biopsję wykonuje się powyżej 10 mm, przy ryzyku pośrednim zwykle powyżej 15 mm, a przy niskim zwykle dopiero powyżej 20 mm. Czyste torbiele i guzki gąbczaste uznaje się za łagodne i biopsji nie wymagają (wg Russ i wsp., 2017). Dlatego opis „guzek EU-TIRADS 4" sam w sobie nie oznacza jeszcze skierowania na biopsję. Kategorie klasyfikacji opisujemy we wpisie o tym, kiedy zrobić USG tarczycy. Badanie trwa kilkanaście minut, nie wymaga przygotowania ani skierowania, a w Medicus Center wynik omawiamy zaraz po nim. Sprawdź też pełną ofertę badań USG w Łomży.
