Antykoncepcja
Dobór antykoncepcji zaczyna się od pytania, które metody są dla danej pacjentki bezpieczne, a dopiero potem od tego, która jej odpowiada. Porządkują to kryteria kwalifikacji medycznej WHO, dzielące każdą sytuację na cztery kategorie: kategoria 1 oznacza brak ograniczeń, kategoria 2 przewagę korzyści nad ryzykiem, kategoria 3 sytuację, w której ryzyko zwykle przeważa nad korzyścią i metody nie zaleca się, o ile są dostępne inne, a kategoria 4 nieakceptowalne ryzyko zdrowotne (wg WHO, wydanie 6., 2025).
To wyjaśnia pytania, które padają na wizycie i bywają odbierane jako zbędne. Przy antykoncepcji dwuskładnikowej, czyli zawierającej estrogen, migrena z aurą jest w kategorii 4 niezależnie od wieku, a migrena bez aury po 35. roku życia w kategorii 3. Palenie u kobiety po 35. roku życia daje kategorię 3 przy mniej niż 15 papierosach dziennie i kategorię 4 przy 15 lub więcej. Nadciśnienie z ciśnieniem skurczowym 140-159 albo rozkurczowym 90-99 mm Hg to kategoria 3, a od 160 albo 100 mm Hg wzwyż kategoria 4. Kategorię 4 mają też: przebyta i ostra zakrzepica żył głębokich lub zatorowość płucna, w tym w trakcie leczenia przeciwkrzepliwego, znane mutacje trombofilne oraz duży zabieg operacyjny z przedłużonym unieruchomieniem (wg WHO, wydanie 6., 2025).
Przeciwwskazanie do metod dwuskładnikowych nie oznacza rezygnacji z antykoncepcji. Pozostają metody bez estrogenu: tabletka gestagenna, wkładka hormonalna i implant podskórny, a także metody niehormonalne, w tym wkładka miedziana i metody barierowe. Warto o tym wiedzieć, bo metoda bezpieczna w wieku 28 lat może wymagać zmiany po 35., zwłaszcza u osoby palącej.
Podczas stosowania metody dwuskładnikowej kilka objawów wymaga pilnej pomocy: nagła duszność, ból w klatce piersiowej, jednostronny obrzęk i ból łydki, nagły silny ból głowy albo zaburzenia widzenia. Mogą wskazywać na powikłanie zakrzepowo-zatorowe.
Drugie pytanie, które pada na każdej wizycie, brzmi „a jak to jest ze skutecznością". Odpowiedź zależy od tego, czy mówimy o stosowaniu idealnym, czy o tym, jak wychodzi w życiu. Liczby poniżej to ciąże na 100 kobiet w pierwszym roku stosowania (wg WHO, *Family planning: a global handbook for providers*, 2018).
Implant podskórny: mniej niż 1 (1 na 1000). Wkładka hormonalna: mniej niż 1 (2 na 1000). Wkładka miedziana: mniej niż 1 (6 na 1000 przy stosowaniu idealnym, 8 na 1000 przy typowym). Zastrzyk gestagenny: 4 przy typowym stosowaniu i mniej niż 1 przy zastrzykach na czas. Tabletka dwuskładnikowa: 7 przy typowym stosowaniu i mniej niż 1 (3 na 1000), gdy nie ma pomyłek. Prezerwatywa: 13 przy typowym stosowaniu i 2 przy prawidłowym użyciu za każdym razem.
Widać w tych liczbach jedną prawidłowość: przy metodach, o których trzeba pamiętać, różnica między stosowaniem idealnym a typowym jest kilkukrotna, a przy metodach długodziałających praktycznie znika.
Na wizycie ginekolog zbiera wywiad, mierzy ciśnienie tętnicze, pyta o migreny, palenie i choroby w rodzinie, a w razie potrzeby zleca badania. Metody długodziałające, czyli wkładka wewnątrzmaciczna i implant, mają więc tę przewagę, że ich skuteczność nie zależy od pamiętania o dawce. W Medicus Center dobór metody omawiamy na osobnej konsultacji. Umów wizytę online albo telefonicznie.











