Zaburzenia tarczycy
Zaburzenia tarczycy rozpoznaje się z badań, a nie z listy objawów. Objawy niedoczynności, czyli zmęczenie, przyrost masy ciała, suchość skóry, wypadanie włosów, zaparcia, wrażliwość na zimno i obniżony nastrój, są mało swoiste i pokrywają się z wieloma innymi stanami. NICE zaznacza wprost, że pojedynczy objaw sam w sobie może nie świadczyć o chorobie tarczycy (wg NICE, NG145).
Nadczynność tarczycy daje obraz odwrotny: spadek masy ciała mimo zachowanego apetytu, przyspieszone tętno, drżenie rąk, nadmierną potliwość, nerwowość i bezsenność. Najczęstszą przyczyną niedoczynności jest choroba Hashimoto, a nadczynności choroba Gravesa-Basedowa oraz guzki autonomiczne.
Pacjenci przychodzą najczęściej z jednym wynikiem TSH i pytaniem, czy potrzebują leku. Wytyczna odpowiada na to konkretnie. Przy subklinicznej niedoczynności lewotyroksynę rozważa się, gdy TSH wynosi 10 mIU/l lub więcej w dwóch oznaczeniach wykonanych w odstępie trzech miesięcy (wg NICE, NG145, zalecenie 1.5.3). U osób poniżej 65. roku życia, u których TSH przekracza zakres referencyjny, ale nie sięga 10, i którym towarzyszą objawy niedoczynności, rozważa się półroczną próbę leczenia (zalecenie 1.5.4). Pojedynczy podwyższony wynik nie jest więc jeszcze rozpoznaniem ani wskazaniem do leku.
Po stronie nadczynności wytyczna jest równie konkretna. Przy nadczynności subklinicznej, czyli obniżonym TSH przy prawidłowych fT3 i fT4, konsultację specjalistyczną rozważa się, gdy TSH było niższe niż 0,1 mIU/l w dwóch oznaczeniach oddalonych o co najmniej trzy miesiące i towarzyszy temu cecha choroby tarczycy, na przykład wole albo dodatnie przeciwciała, albo objawy nadczynności (wg NICE, NG145, zalecenie 1.8.1). Bez leczenia TSH kontroluje się co pół roku (zalecenie 1.8.3). W jawnej nadczynności w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa leczeniem pierwszego wyboru jest u dorosłych radiojod, chyba że jest niewskazany, na przykład w ciąży, przy planach rodzicielskich w ciągu najbliższych 4-6 miesięcy albo przy czynnej orbitopatii; przy łagodnym przebiegu można wybrać między radiojodem a 12-18-miesięczną kuracją tyreostatykiem (zalecenia 1.6.10 i 1.6.11).
Jedna sytuacja nie czeka na diagnostykę planową: gwałtowne przyspieszenie tętna z gorączką, silnym pobudzeniem i splątaniem u osoby z nadczynnością tarczycy może oznaczać przełom tarczycowy i wymaga pilnej pomocy.
Diagnostyka obejmuje TSH, fT3 i fT4, przeciwciała przeciwtarczycowe (anty-TPO, anty-TG, TRAb) oraz USG tarczycy, które pokazuje strukturę gruczołu, a nie jego czynność. Leczenie niedoczynności opiera się na lewotyroksynie, a nadczynności na tyreostatykach, radiojodzie albo zabiegu, zależnie od przyczyny. Osobną sprawą jest ciąża i jej planowanie: cytowana wytyczna wprost wyłącza ten obszar ze swojego zakresu, więc postępowanie prowadzi się według odrębnych zaleceń, a decyzje podejmuje lekarz prowadzący. W Medicus Center konsultację prowadzi endokrynolog. Umów wizytę online albo telefonicznie.
