Zespół policystycznych jajników (PCOS)
Zespół policystycznych jajników (PCOS) to jedno z najczęstszych zaburzeń endokrynologicznych u kobiet w wieku rozrodczym: przy zastosowaniu kryteriów rotterdamskich rozpoznaje się go u 10-13% kobiet na świecie, podobnie w różnych regionach (wg międzynarodowej wytycznej PCOS, 2023). Charakteryzuje się zaburzeniami owulacji, nadmiarem androgenów (męskich hormonów płciowych) oraz policystyczną budową jajników w USG.
Objawy PCOS to: nieregularne miesiączki (cykle dłuższe niż 35 dni lub brak miesiączki), trądzik, nadmierne owłosienie (hirsutyzm) na twarzy, klatce piersiowej i brzuchu, łysienie androgenowe, nadwaga lub otyłość (szczególnie brzuszna), trudności z zajściem w ciążę oraz skłonność do insulinooporności. Nie wszystkie objawy muszą występować jednocześnie.
Diagnostyka opiera się na kryteriach rotterdamskich i obejmuje badania hormonalne (LH, FSH, testosteron, DHEA-S, 17-OH-progesteron, SHBG), USG ginekologiczne oraz wykluczenie innych przyczyn nadmiaru androgenów. U dorosłych kobiet zamiast USG można oznaczyć AMH, według algorytmu diagnostycznego wytycznej (wg międzynarodowej wytycznej PCOS, 2023). U nastolatek rozpoznanie stawia się ostrożniej, a przy samych cechach PCOS bez spełnionych kryteriów wskazana jest ponowna ocena najpóźniej osiem lat po pierwszej miesiączce.
W ocenie metabolicznej najdokładniejszym badaniem jest doustny test obciążenia 75 g glukozy, niezależnie od masy ciała. Ta sama wytyczna nie zaleca natomiast rutynowego oznaczania insuliny, bo dostępne oznaczenia mają ograniczoną wartość kliniczną, choć insulinooporność uczestniczy w mechanizmie choroby. Do oceny dochodzi profil lipidowy, pomiar ciśnienia oraz pytanie o objawy bezdechu sennego, który u kobiet z PCOS występuje częściej niezależnie od masy ciała.
Leczenie zależy od dominujących objawów i planów prokreacyjnych. Podstawą pozostaje modyfikacja stylu życia, bez jednego wyróżnionego schematu diety czy treningu. Przy nieregularnych cyklach i objawach nadmiaru androgenów lekiem pierwszego wyboru jest dwuskładnikowa tabletka antykoncepcyjna, metforminę stosuje się przede wszystkim ze wskazań metabolicznych, a insulinooporność leczy się razem z resztą obrazu, nie osobno. U kobiet starających się o ciążę bez innych przyczyn niepłodności lekiem pierwszego wyboru do indukcji owulacji jest letrozol.
W Medicus Center diagnostykę i leczenie PCOS prowadzi dr n. med. Jan Domitrz, specjalista ginekologii i położnictwa oraz endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości, współzałożyciel Kliniki Leczenia Niepłodności Artemida. Przyjmuje w placówce przy ul. Akademickiej 42. Skierowanie nie jest potrzebne, a konsultacja kosztuje orientacyjnie 380 zł (aktualne stawki w cenniku). Umów się na wizytę, aby uzyskać rozpoznanie i indywidualny plan postępowania.







