Medicus Center

Blog

Radiologia (USG)

USG tarczycy - kiedy zrobić badanie i co wykrywa

(zaktualizowano: 31 sierpnia 2026) Justyna Trętowska 6 min czytania
Dłonie dotykające szyi z anatomiczną ilustracją gruczołu tarczowego
Udostępnij: Skopiowano!
Spis treści

USG tarczycy to nieinwazyjne badanie ultrasonograficzne oceniające wielkość, strukturę i echogeniczność gruczołu tarczowego. Pozwala wykryć guzki, torbiele, wole oraz zmiany zapalne, w tym charakterystyczne dla choroby Hashimoto niejednorodne utkanie miąższu. Badanie trwa ok. 10-15 minut, jest bezbolesne i nie wymaga specjalnego przygotowania ani diety.

Kiedy lekarz kieruje na USG tarczycy?

USG tarczycy zleca się w kilku typowych sytuacjach:

  • Odchylenia w badaniach hormonalnych: podwyższone lub obniżone TSH, nieprawidłowe fT3/fT4
  • Wyczuwalny guzek lub obrzęk w okolicy szyi, zauważony przez pacjenta lub lekarza podczas badania palpacyjnego
  • Objawy niedoczynności tarczycy: przewlekłe zmęczenie, przyrost masy ciała, uczucie zimna, wypadanie włosów, zaparcia
  • Objawy nadczynności tarczycy: kołatanie serca, nerwowość, utrata masy ciała, nadmierna potliwość, drżenie rąk
  • Podejrzenie choroby Hashimoto lub Gravesa-Basedowa na podstawie autoprzeciwciał (anty-TPO, anty-TG, TRAb)
  • Chrypka lub trudności z połykaniem utrzymujące się powyżej 3 tygodni
  • Obciążający wywiad rodzinny: rak tarczycy u krewnych pierwszego stopnia
  • Kontrolna ocena znanych zmian ogniskowych

Według wytycznych Europejskiego Towarzystwa Tarczycowego (ETA, 2023) USG jest badaniem pierwszego wyboru w diagnostyce każdego podejrzanego guzka szyi oraz przy potwierdzonych zaburzeniach hormonalnych.

Co widać na USG tarczycy?

Badanie dostarcza informacji o kilku kluczowych parametrach:

  • Wielkość i objętość gruczołu: norma wynosi do 18 ml u kobiet i do 25 ml u mężczyzn; wartości powyżej tych norm wskazują na wole
  • Echogeniczność miąższu: jednorodna (prawidłowa) lub niejednorodna, hipoechogeniczna (typowa dla autoimmunologicznego zapalenia tarczycy)
  • Zmiany ogniskowe: guzki lite, torbielowate i mieszane; ich charakter oceniany jest według klasyfikacji EU-TIRADS
  • Unaczynienie w badaniu Doppler: wzmożony przepływ może wskazywać na nadczynność lub zapalenie
  • Węzły chłonne szyi: powiększone lub o podejrzanej strukturze wymagają oceny w kontekście zmian tarczycy

Klasyfikacja EU-TIRADS: co oznaczają kategorie?

Każda zmiana ogniskowa w tarczycy opisywana jest według systemu EU-TIRADS (Russ i wsp., European Thyroid Journal, 2017):

KategoriaCharakter zmianySzacowane ryzyko złośliwości
EU-TIRADS 1Prawidłowy gruczoł, brak zmian0%
EU-TIRADS 2Zmiana łagodna (czysta torbiel)0%
EU-TIRADS 3Niska podejrzliwość2-4%
EU-TIRADS 4Umiarkowana podejrzliwość6-17%
EU-TIRADS 5Wysoka podejrzliwość26-87%

Kategoria EU-TIRADS wyznacza dalsze postępowanie, ale nie sama, tylko razem z wielkością zmiany, i to jest szczegół, który najczęściej ginie w rozmowie o wyniku. Wytyczna podaje progi wprost: w kategorii 5 biopsję wykonuje się przy zmianie powyżej 10 mm, w kategorii 4 zwykle powyżej 15 mm, a w kategorii 3 zwykle dopiero powyżej 20 mm. W kategorii 2, czyli przy czystych torbielach i guzkach gąbczastych, biopsji nie wykonuje się w ogóle, chyba że w celu leczniczym przy objawach uciskowych (wg Russ i wsp., 2017). Osobno: biopsję wykonuje się, gdy w badaniu widać podejrzane węzły chłonne szyi, niezależnie od wielkości guzka.

10-15 min

czas trwania badania, bezboleśnie

18 ml

górna granica normy objętości tarczycy u kobiet

2-4%

ryzyko złośliwości guzka EU-TIRADS 3

wg Russ i wsp., 2017

26-87%

ryzyko złośliwości guzka EU-TIRADS 5

wg Russ i wsp., 2017

Jak przygotować się do USG tarczycy?

Badanie USG tarczycy jest jednym z prostszych badań diagnostycznych pod względem przygotowania:

  • Brak diety ani postu: badanie można wykonać o dowolnej porze dnia, niezależnie od posiłków
  • Leki tarczycowe (Letrox, Euthyrox) przyjmujemy normalnie, nie trzeba ich odstawiać
  • Warto zabrać poprzednie wyniki badań hormonalnych i USG, jeśli były wykonywane, co umożliwia ocenę dynamiki zmian
  • Zalecana jest bluzka lub koszula z niskim dekoltem, odsłaniająca szyję i obojczyki

Jak przebiega badanie?

Pacjent kładzie się na plecach z lekko odchyloną do tyłu głową. Radiolog nakłada żel ultrasonograficzny na przednią część szyi i przesuwa głowicę liniową wzdłuż obu płatów tarczycy oraz cieśni. Badanie obejmuje również ocenę węzłów chłonnych szyi.

Cały zabieg trwa 10-15 minut. Opis wyników wraz z dokumentacją fotograficzną gotowy jest bezpośrednio po badaniu. Pacjent wychodzi z pełnym raportem.

Jak często powtarzać USG tarczycy?

Częstość kontrolnych badań zależy od wyniku:

  • Guzki EU-TIRADS 3: nie ma powodu do kontroli w stałym rytmie. Wytyczna mówi wprost, że rutynowe ocenianie wzrostu guzka w kolejnych badaniach USG, po to żeby przewidzieć raka, nie jest uzasadnione, bo sam wzrost nie różnicuje zmiany łagodnej od złośliwej (wg Russ i wsp., 2017, zalecenie R11). O terminie kolejnego badania decyduje lekarz na podstawie całości obrazu
  • Guzki EU-TIRADS 4-5: wskazanie do biopsji cienkoigłowej po przekroczeniu progu wielkości (15 mm dla kategorii 4, 10 mm dla kategorii 5); dalsza kontrola wg wyniku badania cytologicznego. Przy zmianie poniżej 10 mm z cechami wysokiego ryzyka i bez podejrzanych węzłów chłonnych wytyczna dopuszcza wybór między biopsją a czynną obserwacją
  • Choroba Hashimoto bez zmian ogniskowych: nie ma podstaw do rutynowego powtarzania USG w stałym odstępie. Leczenie i kontrolę prowadzi się na podstawie TSH, a badanie obrazowe powtarza się wtedy, gdy pojawi się podejrzenie zmiany złośliwej albo ucisku, oraz rozważa, gdy objawy się nasilą lub dojdą nowe, na przykład chrypka czy duszność (wg NICE, NG145, zalecenia 1.9.8 i 1.9.9)
  • Prawidłowe USG przy prawidłowych hormonach: brak wskazań do rutynowej kontroli bez nowych objawów

Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne (PTE) rekomenduje, by każdy pacjent z rozpoznaniem choroby tarczycy miał wykonane USG przy postawieniu diagnozy i następnie w trakcie leczenia zgodnie z zaleceniami prowadzącego endokrynologa.

W Medicus Center badania USG tarczycy wykonuje lek. Justyna Trętowska, specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej z doświadczeniem w ultrasonografii tarczycy u dorosłych i dzieci. Badanie można umówić prywatnie, bez skierowania.

Najczęstsze pytania

Czy do USG tarczycy trzeba być na czczo? Nie. Badanie nie wymaga postu ani diety i można je wykonać o dowolnej porze dnia, niezależnie od posiłków.

Ile trwa USG tarczycy? Około 10-15 minut. Badanie jest bezbolesne i nieinwazyjne, a opis wraz z dokumentacją obrazową otrzymujesz bezpośrednio po nim.

Czy przed USG tarczycy odstawić leki (Euthyrox, Letrox)? Nie, leki tarczycowe przyjmuje się normalnie. Powód jest prosty: te leki wpływają na czynność gruczołu, a USG ocenia jego budowę, czyli wielkość, echogeniczność i zmiany ogniskowe. Czynność ocenia się z krwi, oznaczając TSH oraz fT3 i fT4, i to właśnie tych badań dotyczą zalecenia o porze przyjęcia leku.

Kiedy zmiana w tarczycy wymaga szybszej reakcji? Gdy do wyczuwalnego guzka dołączają objawy uciskowe albo cechy sugerujące zmianę złośliwą. Chrypka lub trudności z połykaniem utrzymujące się dłużej niż trzy tygodnie to nie jest objaw do przeczekania, tak samo jak guzek szybko powiększający się, twardy i nieprzesuwalny oraz nieprawidłowe węzły chłonne szyi, które radiolog ocenia przy okazji tego samego badania. Do tego dochodzi obciążenie rodzinne, czyli rak tarczycy u krewnego pierwszego stopnia. Podejrzane węzły chłonne są przy tym wskazaniem do biopsji niezależnie od wielkości samego guzka (wg Russ i wsp., 2017).

Co oznacza wynik EU-TIRADS? EU-TIRADS to klasyfikacja ryzyka złośliwości zmiany ogniskowej, od kategorii 1 do 5 (wg Russ i wsp., 2017). Kategorie 1 i 2 to gruczoł prawidłowy albo zmiana jednoznacznie łagodna, czyli czysta torbiel lub guzek gąbczasty, przy ryzyku bliskim zeru. Kategoria 3 oznacza ryzyko 2-4%, kategoria 4 od 6% do 17%, a kategoria 5 od 26% do 87%. Kategoria nie jest rozpoznaniem, tylko wskazówką, co robić dalej, i nie działa sama: o biopsji decyduje razem z wielkością zmiany. Przy cechach wysokiego ryzyka biopsję wykonuje się powyżej 10 mm, przy ryzyku pośrednim zwykle powyżej 15 mm, a przy niskim zwykle dopiero powyżej 20 mm. Opis „guzek EU-TIRADS 4” sam w sobie nie oznacza więc skierowania na biopsję. Rozstrzyga dopiero jej wynik, bo samo USG nie odróżnia zmiany łagodnej od złośliwej.

Jak często powtarzać USG tarczycy? Zależy od wskazania, a nie od kalendarza, i to jest odpowiedź inna, niż wielu osobom się wydaje. Wytyczna europejska mówi wprost, że rutynowe ocenianie wzrostu guzka w kolejnych badaniach USG, po to żeby przewidzieć raka, nie jest uzasadnione, bo sam wzrost nie różnicuje zmiany łagodnej od złośliwej (wg Russ i wsp., 2017). Przy chorobie Hashimoto bez zmian ogniskowych kontrolę prowadzi się oznaczeniem TSH, a nie badaniem obrazowym. Badanie powtarza się wtedy, gdy pojawi się podejrzenie zmiany złośliwej albo ucisku, i rozważa, gdy objawy się nasilą lub dojdą nowe, na przykład chrypka czy duszność (wg NICE, NG145). O terminie decyduje więc lekarz na podstawie całości obrazu, a nie stały odstęp wpisany z góry.

Podsumowanie

  • USG tarczycy to badanie pierwszego wyboru przy odchyleniach TSH, wyczuwalnym guzku lub objawach niedoczynności/nadczynności
  • Wykrywa guzki, torbiele, wole, zmiany zapalne (Hashimoto) i nieprawidłowe węzły chłonne szyi
  • Każda zmiana ogniskowa klasyfikowana jest według EU-TIRADS: od kategorii 1 (łagodna) do 5 (wysoka podejrzliwość złośliwości)
  • Badanie nie wymaga przygotowania ani diety, trwa ok. 10-15 minut, wynik od razu
  • Pacjenci z Hashimoto powinni powtarzać USG co 12 miesięcy; guzki EU-TIRADS 3 kontrolować co 1-2 lata

Źródła i opracowania

  1. Russ G., Bonnema S.J., Erdogan M.F., et al. European Thyroid Association Guidelines for Ultrasound Malignancy Risk Stratification of Thyroid Nodules in Adults: The EU-TIRADS. European Thyroid Journal, 2017;6(5)
    . doi.org/10.1159/000478927
  2. Haugen B.R., Alexander E.K., Bible K.C., et al. 2015 American Thyroid Association Management Guidelines for Adult Patients with Thyroid Nodules and Differentiated Thyroid Cancer. Thyroid, 2016;26(1)
    . doi.org/10.1089/thy.2015.0020
  3. Tessler F.N., Middleton W.D., Grant E.G., et al. ACR Thyroid Imaging, Reporting and Data System (TI-RADS): White Paper of the ACR TI-RADS Committee. Journal of the American College of Radiology, 2017;14(5)
    . doi.org/10.1016/j.jacr.2017.01.046
  4. Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne (PTE). Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia chorób tarczycy. ptendo.org.pl
  5. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Thyroid disease: assessment and management (NG145). Opublikowane 20.11.2019, ostatnia aktualizacja 2025. nice.org.uk/guidance/ng145

Potrzebujesz konsultacji?

Umów wizytę w zakresie: Radiologia (USG). Nasi specjaliści są do Twojej dyspozycji.

Justyna Trętowska, Radiologia i diagnostyka obrazowa, Medicus Center Łomża

Autor

Justyna Trętowska

Lekarz, Radiologia i diagnostyka obrazowa

Specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej. Na co dzień pracuje w Uniwersyteckim Dziecięcym Szpitalu Klinicznym w Białymstoku. Posiada doświadczenie zarówno w pracy z dziećmi, jak i z pacjentami dorosłymi.

Umów wizytę u tego specjalisty

Oddzwonimy do Ciebie

Zostaw numer telefonu, skontaktujemy się w godzinach pracy rejestracji.

Rejestracja czynna pon-pt 9:00-18:00

Podając numer wyrażasz zgodę na kontakt w celu umówienia wizyty. Admin: MEDICUS CENTER Sp. z o.o. Polityka prywatności

Zamawiając rozmowę, akceptujesz regulamin serwisu.

Dziękujemy!

Oddzwonimy w godzinach pracy rejestracji (pon-pt 9:00-18:00).