USG jamy brzusznej. Przygotowanie, przebieg i co wykrywa

USG jamy brzusznej to jedno z najczęściej wykonywanych badań obrazowych. Jest bezbolesne, bezpieczne i nie wymaga skierowania. Pozwala ocenić stan narządów wewnętrznych jamy brzusznej i wykryć wiele zmian na wczesnym etapie. Żeby badanie było wiarygodne, wymaga jednak odpowiedniego przygotowania.

Jakie narządy ocenia USG jamy brzusznej?

Podczas standardowego badania ultrasonograficznego jamy brzusznej lekarz ocenia:

• wątrobę (wielkość, struktura, ewentualne zmiany ogniskowe)
• pęcherzyk żółciowy i drogi żółciowe (kamienie, polipy, pogrubienie ścian)
• trzustkę (o ile jest widoczna, co zależy od budowy ciała i przygotowania)
• śledzionę (wielkość, jednorodność)
• nerki (wielkość, struktura, kamienie, torbiele, wodonercze)
• aortę brzuszną (szerokość, ewentualne tętniaki)
• pęcherz moczowy (o ile jest napełniony)

W zależności od wskazań lekarz może rozszerzyć badanie o ocenę węzłów chłonnych zaotrzewnowych, przestrzeni zaotrzewnowej lub wolnego płynu w jamie brzusznej.

Jak się przygotować?

Prawidłowe przygotowanie ma duży wpływ na jakość obrazu i wiarygodność wyniku.

Element przygotowania	Co zrobić
Na czczo	Minimum 6 godzin bez jedzenia i picia (poza małą ilością wody do popicia leków)
Dieta dzień przed	Unikać potraw wzdymających (strączki, kapusta, cebula, czosnek, ciemne pieczywo, napoje gazowane), ostatni posiłek lekki
Pęcherz moczowy	Jeśli zlecono ocenę układu moczowego: wypić ok. 0,5 l niegazowanej wody na godzinę przed badaniem i nie oddawać moczu
Stałe leki	Przyjąć o zwykłej porze, popijając małą ilością wody

Na czczo

Na badanie USG jamy brzusznej należy przyjść na czczo, czyli minimum 6 godzin bez jedzenia i picia (z wyjątkiem małej ilości wody do popicia leków), zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego. Ostatni posiłek dzień wcześniej powinien być lekki.

Dieta dzień przed badaniem

Na 24 godziny przed badaniem warto unikać potraw i produktów, które powodują wzdęcia:

• rośliny strączkowe (fasola, groch, soczewica)
• kapusta, brokuły, kalafior
• cebula, czosnek
• ciemne pieczywo
• napoje gazowane
• surowe owoce w dużych ilościach
• nabiał (u osób, które go źle tolerują)

Gazy jelitowe utrudniają przenikanie fal ultradźwiękowych, przez co obraz niektórych narządów (zwłaszcza trzustki) może być nieczytelny.

Napełniony pęcherz

Jeśli lekarz zlecił równoczesną ocenę pęcherza moczowego lub układu moczowego, pęcherz powinien być napełniony. Wystarczy wypić ok. 0,5 l niegazowanej wody na godzinę przed badaniem i nie oddawać moczu.

Leki

Stałe leki przyjmowane na co dzień (np. na nadciśnienie, tarczycę) należy przyjąć o zwykłej porze, popijając małą ilością wody.

Jak przebiega badanie?

1. Pacjent kładzie się na plecach na kozetce i odsłania brzuch.
2. Lekarz nakłada żel na skórę brzucha (ułatwia przewodzenie fal ultradźwiękowych).
3. Głowicę USG przesuwa się po skórze, oglądając poszczególne narządy na monitorze.
4. Lekarz może poprosić o zmianę pozycji (na bok, na brzuch) lub o wstrzymanie oddechu na kilka sekund, żeby lepiej uwidocznić dany narząd.
5. Badanie trwa zwykle 15 do 20 minut.

Badanie jest całkowicie bezbolesne. Nie wykorzystuje promieniowania jonizującego (w przeciwieństwie do RTG czy tomografii komputerowej), dlatego może być bezpiecznie powtarzane: zgodnie ze stanowiskiem WFUMB (Światowej Federacji Ultrasonografii w Medycynie i Biologii) diagnostyczna ultrasonografia w trybie B nie ma udowodnionych szkodliwych skutków biologicznych. Z tego samego powodu USG jest podstawowym badaniem w monitorowaniu przebiegu ciąży.

Co może wykryć USG jamy brzusznej?

Badanie ultrasonograficzne pozwala rozpoznać lub podejrzewać m.in.:

• kamicę pęcherzyka żółciowego i kamicę nerkową
• torbiele nerek i wątroby
• stłuszczenie wątroby
• powiększenie wątroby lub śledziony
• zmiany ogniskowe w narządach (guzy, nacieki)
• wodonercze (poszerzenie miedniczki nerkowej)
• polipy pęcherzyka żółciowego
• powiększone węzły chłonne
• wolny płyn w jamie brzusznej
• tętniaka aorty brzusznej

USG jest badaniem przesiewowym. W przypadku wykrycia nieprawidłowości lekarz może zlecić dodatkową diagnostykę (np. tomografię komputerową, rezonans magnetyczny lub badania laboratoryjne).

USG jamy brzusznej u dzieci

Badanie USG u dzieci przebiega tak samo jak u dorosłych. Jest bezpieczne i nieinwazyjne, co czyni je idealną metodą diagnostyczną dla najmłodszych pacjentów. U niemowląt i małych dzieci przygotowanie bywa trudniejsze (zachowanie postu), dlatego warto uzgodnić szczegóły z rejestracją przy umawianiu wizyty.

W Medicus Center wykonujemy USG jamy brzusznej u dzieci, a także USG węzłów chłonnych, ślinianek, tarczycy, tkanek miękkich oraz USG piersi u dzieci do 13. roku życia.

Kiedy warto wykonać badanie profilaktycznie?

USG jamy brzusznej warto wykonać profilaktycznie:

• raz na 1-2 lata po 40. roku życia jako badanie kliniczne (szczególnie przy czynnikach ryzyka chorób wątroby, dróg żółciowych lub nerek)
• przy występowaniu kamicy żółciowej lub nerkowej w rodzinie
• przy przewlekłym przyjmowaniu leków obciążających wątrobę
• przy objawach takich jak bóle brzucha, wzdęcia, nudności, utrata masy ciała

Ile kosztuje USG jamy brzusznej?

USG jamy brzusznej w Medicus Center w Łomży wykonujemy prywatnie, bez skierowania, a czas oczekiwania na termin wynosi zazwyczaj kilka dni. Aktualne, orientacyjne stawki znajdziesz w cenniku.

W Medicus Center w Łomży badania USG wykonuje Justyna Trętowska, specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej. Zapraszamy do rejestracji online lub telefonicznej.

Najczęstsze pytania

Czy na USG jamy brzusznej trzeba być na czczo? Tak. Na badanie należy przyjść na czczo, czyli minimum 6 godzin bez jedzenia i picia, z wyjątkiem małej ilości wody do popicia leków. Ostatni posiłek dzień wcześniej powinien być lekki.

Ile trwa USG jamy brzusznej? Badanie trwa zwykle 15 do 20 minut. Jest całkowicie bezbolesne i nie wykorzystuje promieniowania jonizującego.

Czy USG jamy brzusznej jest bezpieczne i można je powtarzać? Tak. Badanie nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, dlatego może być bezpiecznie powtarzane. Zgodnie ze stanowiskiem WFUMB diagnostyczna ultrasonografia w trybie B nie ma udowodnionych szkodliwych skutków biologicznych.

Czy do USG jamy brzusznej potrzebne jest skierowanie? Nie. Badanie jest dostępne prywatnie, bez skierowania. Czas oczekiwania na termin wynosi zazwyczaj kilka dni.

Dlaczego przed USG trzeba unikać potraw wzdymających? Gazy jelitowe utrudniają przenikanie fal ultradźwiękowych, przez co obraz niektórych narządów, zwłaszcza trzustki, może być nieczytelny. Dlatego na 24 godziny przed badaniem warto unikać produktów powodujących wzdęcia.

Podsumowanie

• Na USG jamy brzusznej należy przyjść na czczo (minimum 6 godzin bez jedzenia) i unikać potraw wzdymających dzień wcześniej
• Badanie ocenia wątrobę, pęcherzyk żółciowy, trzustkę, śledzionę, nerki i aortę brzuszną
• USG jest bezbolesne, trwa 15-20 minut i nie wykorzystuje promieniowania jonizującego
• Profilaktycznie warto je wykonywać co 1-2 lata po 40. roku życia

W Medicus Center w Łomży badania USG wykonuje specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej. Badanie jest dostępne prywatnie, bez skierowania. Termin można umówić online lub telefonicznie.

Źródła i opracowania

1. AIUM - American Institute of Ultrasound in Medicine. Practice Parameters for the Performance of an Ultrasound Examination of the Abdomen. Journal of Ultrasound in Medicine, AIUM. aium.org
2. WFUMB - World Federation for Ultrasound in Medicine and Biology. Guidelines for the use of Ultrasound. wfumb.org
3. ESR - European Society of Radiology. Position papers on abdominal ultrasonography. myesr.org
4. Dietrich C.F., Nolsøe C.P., Barr R.G., et al. Guidelines and Good Clinical Practice Recommendations for Contrast-Enhanced Ultrasound (CEUS) in the Liver - Update 2020. Ultraschall in der Medizin, 2020;41(05)
   . doi.org/10.1055/a-1177-0530
5. Polskie Lekarskie Towarzystwo Radiologiczne (PLTR). pltr.pl